WEBVTT 00:00:00.000 --> 00:00:01.060 align:middle line:90% Thank you. 00:00:01.060 --> 00:00:07.780 align:middle line:84% And I also have a couple of poems about water and rain, 00:00:07.780 --> 00:00:13.680 align:middle line:84% which is what I'm focusing on my manuscript. 00:00:13.680 --> 00:00:20.440 align:middle line:84% So these are two poems about the way Diné people's viewpoints see 00:00:20.440 --> 00:00:21.020 align:middle line:90% rain. 00:00:21.020 --> 00:00:25.480 align:middle line:84% One is a male rain and one is a female rain. 00:00:25.480 --> 00:00:31.540 align:middle line:84% And when it's soft and falls to the ground, 00:00:31.540 --> 00:00:32.820 align:middle line:90% it makes things grow. 00:00:32.820 --> 00:00:35.140 align:middle line:84% And then the male rain is the opposite. 00:00:35.140 --> 00:00:39.440 align:middle line:84% It's pretty violent, sometimes, leading to floods. 00:00:39.440 --> 00:00:41.500 align:middle line:84% And so these are two poems about that. 00:00:41.500 --> 00:00:44.711 align:middle line:84% I'm going to read the first one in Navajo. 00:00:44.711 --> 00:00:46.878 align:middle line:84% Níłtsą bi'áád Shá'di'ááhdęę'go dah naaldogo' alzhish 00:00:46.878 --> 00:00:48.210 align:middle line:90% k'ós hazlįį' honeezk'ází níltsą 00:00:48.210 --> 00:00:50.541 align:middle line:84% bi'áád bitázhool bijooltsą áádóó níłtsą bi'áád biyázhí 00:00:50.541 --> 00:00:52.206 align:middle line:84% bídii'na' Naaniiniiłkaahgo níłtsą bi'áád biyázhí 00:00:52.206 --> 00:00:54.537 align:middle line:84% hazlįį' ch'íl látah hózhóón dahtoo'bee 'ałch'į' háazhah 00:00:54.537 --> 00:01:15.220 align:middle line:90% áádóó nihik'inizdidláád 00:01:15.220 --> 00:01:16.560 align:middle line:90% Female Rain 00:01:16.560 --> 00:01:18.220 align:middle line:90% Dancing from the south 00:01:18.220 --> 00:01:20.420 align:middle line:90% Cloudy cool and gray 00:01:20.420 --> 00:01:23.100 align:middle line:90% Pregnant with rain child 00:01:23.100 --> 00:01:26.580 align:middle line:84% At dawn she gives birth to a gentle mist 00:01:26.580 --> 00:01:30.380 align:middle line:90% Flowers bow with wet sustenance 00:01:30.380 --> 00:01:34.060 align:middle line:90% Luminescence all around. 00:01:34.060 --> 00:01:36.431 align:middle line:84% Níłtsą biką' Aadęę łįį' diłhiłgo tł'éé' nahalingo bił 00:01:36.431 --> 00:01:38.389 align:middle line:84% ch'éldloozh báhách'į'go naayéé'ee k'ehgo ts'ida 00:01:38.389 --> 00:01:38.889 align:middle line:90% deesk'aazgo 00:01:38.889 --> 00:01:41.719 align:middle line:84% áhoolaa tó yíląąd dóó níyol tsoh áhoolaa Hashké níłtsą 00:01:41.719 --> 00:01:44.383 align:middle line:84% biką' naazbaa' tł'éé' bíighah atah názhnoodahgo yiską áádóó 00:01:44.383 --> 00:01:51.770 align:middle line:84% łįį bił anááldloozh anaa' yęę t'áá 'ákǫǫgo 'aliilaa. 00:01:51.770 --> 00:02:08.020 align:middle line:90% 00:02:08.020 --> 00:02:08.979 align:middle line:90% Male Rain 00:02:08.979 --> 00:02:11.280 align:middle line:90% He comes riding a dark horse 00:02:11.280 --> 00:02:13.600 align:middle line:90% Angry, malevolent, cold 00:02:13.600 --> 00:02:16.020 align:middle line:90% Bringing floods and heavy winds 00:02:16.020 --> 00:02:19.620 align:middle line:84% Warrior rain having a 49 night dance 00:02:19.620 --> 00:02:25.340 align:middle line:84% Then rides away, leaving his enemy behind 00:02:25.340 --> 00:02:28.690 align:middle line:90% [CHEERING] 00:02:28.690 --> 00:02:32.000 align:middle line:90%